ผ่านพ้นครบรอบวันเกิด เรื่องราวหน้าที่การงานและเรื่องส่วนตัวของปี 2568 เรามาทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้นกันสักหน่อย
หลังผ่าน Pro มา บทบาทหน้าที่ก็อาจจะมีเปลี่ยนไปเล็กน้อย ผู้ช่วยเลยต้องมีผู้ช่วยส่วนตัวสักหน่อย cloud ที่เคยใช้ไม่คุ้มก็กลับมาคุ้มจนต้องเพิ่ม เอาละบางอย่างก็ต้องคอยให้คนอื่นบอกกล่าว เล่าเตือนกันบ้าง แล้วกลับไปเริ่มต้นใหม่ในปีใหม่ 2569 กันต่อ เอาละ!!! และแน่นอนเราผ่านปี 2568 มาได้อย่างเข้มแข็ง ก่อนจะเริ่มต้นปีใหม่ เรากลับมายืนดูและทบทวนจากจุดนี้เมื่อเกือบ 10 ปีที่แล้วกันอีกที พักหายใจลึก ๆ วางโค้ด วางระเบียบราชการ และวางความกังวลลงชั่วคราว แล้วมามองย้อนกลับไปดู “ตัวตน” ของเราในปีที่ผ่านมาด้วยสายตาที่อ่อนโยนและเข้าใจกับระบบ และธรรมชาติให้มากขึ้น
ภาพสะท้อนปีที่ผ่านมา บางทีเราเองจาก facilitator หรือ specialist หรือแม้แต่จะพยายามเข้าใจว่าตกลงที่พยายาม ๆ เป็นอยู่ทั้งสองอย่างนี้ จริง ๆ มันควรจะแค่ generalist เอง ก็ได้นี่หว่า!!! เดินเล่น ชมหญ้า ชมวัง รอบสนามหลวง ว่าแล้วก็หยิบเอาประเด็นต่าง ๆ มารวบรวมและประมวลให้อ่านกันสักหน่อย เพื่อได้แรงบันดาลใจก่อนกลับบ้านไปเริ่มต้นปีใหม่
หลัก ๆ ของปี 2568 นี้ไม่ใช่ปีที่เราแค่นั่งทำงานตามสั่งเหมือนกับทุก ๆ ปีที่ผ่านมาอย่างเดียว แต่รู้สึกได้ว่าอยากทำ และสามารถทำตามที่หวังอยากจะทำได้มากขึ้น ดียิ่งขึ้น อาจเนื่องมาจากเวลา บทบาทและหลักคิดที่ระบบกำหนดไว้ด้วยส่วนหนึ่ง แต่ก็นั่นแหละ เราก็คิดว่าเป็นอีกปีที่พยายาม “เชื่อมโลกสองใบ” ในฐานะ “นักสร้างสะพานและผู้ลงมือทำ” เข้าด้วยกัน คือโลกของระบบราชการ/งานพัฒนาชุมชนที่ซับซ้อน เปลี่ยนแปลงไปตามพลวัตร กับโลกของเทคโนโลยี/ดิจิทัลที่พยายามสร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในงานเอง เราเองใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการเปลี่ยน “ปัญหาหน้างาน” ไม่ว่าจะเป็นงานเช่น การแก้ไขปัญหาความยากจน, กองทุนสตรี, การประเมิน ITA ให้กลายเป็น “ระบบที่จับต้องได้” ซึ่งพยายาม base on Web และ Database เป็นหลักก่อน เพื่อชดเชยสิ่งที่ติดค้างในใจในกระบวนการจัดเก็บข้อมูลกับงานในพื้นที่ คำถามจึงกลับมาที่ว่าแล้วอะไรละที่พยายามเปลี่ยนแปลง หรือสิ่งไหนกันที่ค่อย ๆ เปลี่ยนไปในตัวเรา บทบาทจากผู้ใช้ เป็นผู้สร้าง จากผู้วางหรือผู้ก่อ ป้ายติดหน้าประตู “ระเบียบครบ ระบบดี” ที่คุ้นเคยมากว่า 20 ปี ในวันนี้อาจเลือนราง แต่ไม่เคยลืม ความกล้าที่จะลงมือแก้ไขเพื่อให้งานบรรลุเป้าหมายยังเป็นพลังบวกที่จำเป็นอยู่ แม้อายุอานามไม่ใช่น้อยแล้ว ความซับซ้อนทางความคิด เพื่อให้เราเริ่มมองปัญหาเป็นเชิงโครงสร้างและที่มากขึ้น ไม่ใช่แค่มองว่า “ใครทำผิด” แต่ต้องมองว่า “ระบบตรงไหนที่แก้ได้” ไม่ว่าจะเป็นเรื่องบริหารงานบุคคล กฎหมายปกครอง หรือแม้กระทั่งประเด็นเรื่องเศรษฐศาสตร์ความจนในงานพัฒนาชุมชน ความเป็นผู้รอบรู้ (Polymath) ซึ่งยังมีความสำคัญและเป็นทักษะที่จำเป็น เพื่อเป็นหลังพิงในรายละเอียดทางเทคนิคบางอย่างที่มองไม่เห็น รวมทั้งแรงเสียดทานจากคนและระบบโครงสร้างเดิมหรือการรับมือกับสภาวะแวดล้อม (ecosystem) ที่ไม่เข้าใจเนื้องาน ที่อาจจะส่งผลทำให้เกิดความรู้สึกโดดเดี่ยวหรือเหนื่อยใจลึก ๆ ได้อยู่บ้าง
แล้วบทเรียนไหนละที่ควรเก็บไว้หรือปล่อยมันไป
แน่นอน สิ่งที่ควรรักษาไว้ คือ “หัวใจของการเรียนรู้” ความกระหายที่จะเข้าใจสิ่งใหม่ ๆ น่าจะเป็นเชื้อเพลิงที่ดีที่สุดของเรา รวมทั้งการปล่อยวางความคาดหวังว่าทุกอย่างต้องสมบูรณ์แบบในทันที การทำระบบหรือการเปลี่ยนแปลงองค์กรเป็นเรื่องระยะยาว การมี Error บ้าง หรือมีคนไม่เข้าใจบ้าง เป็นส่วนหนึ่งของการเดินทาง ไม่ใช่ความล้มเหลวของเราหรือใครบางคน
“การเติบโตที่ยั่งยืนที่สุด คือการค่อย ๆ วางอิฐทีละก้อนอย่างมั่นคง ไม่ใช่การรีบสร้างปราสาทให้เสร็จในวันเดียว ภูมิใจในสิ่งที่คุณสร้าง และใจดีกับตัวเองในวันที่เหนื่อยล้า”
แล้วปีหน้าละ 2569 จะเป็นอย่างไร
ในปีหน้า แน่นอนสิ่งที่รอบรู้ สิ่งที่ทำให้เรามีของ ย่อมจะทำให้เรามีหลักยึดและอุดมการณ์ต่อไปเช่นเดิม ณ ปัจจุบัน แม้จะไม่ตั้งรุกรับ บริหารผู้บังคับบัญชา จนเสียจุดยืนไป แต่ถึงอย่างไรเนื้องานในยุคสมัยนี้ก็คงหนีไม่พ้น และก็นั่นแหละ เราคงต้องตั้งเป้าให้ตัวเองทำงานอย่าง “ฉลาดขึ้น” และ “ผ่อนคลายขึ้น” กว่าทุกปีที่ผ่านมา ซึ่งนั่นไม่ใช่หมายความว่า red tape นะ และนี่ก็ไม่ใช่ free rider ด้วย การถูกวางในบทบาทที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน แม้ไม่ถูกใจนักในแง่ของความเหมาะสมในเรื่องเวลา แต่ใช่ว่าจะไม่เคยสนุกกับมัน รอบนี้เป็นอะไรที่สบายตัวกว่า คล่องตัวกว่า ได้คิดได้เขียนเยอะกว่า ย่อมก็ต้องใช้เวลาตรงนี้แหละสนุกกับสิ่งที่น่าจะโฟกัสไปก่อน ปีใหม่นี้ขอสนุกกับ Automation & Tools, Creative Outlet กับ Financial Serenity ที่ถนัดและชื่นชอบไปก่อนแล้วกัน ในยามที่ทุกอย่างวิ่งหาศูนย์รวมของอำนาจ ในยามที่ทุกสิ่งอยากดิ้นรนจนเสียหลักการ ตรงนี้แค่จุดเริ่มต้น หากจุดเริ่มต้นเปลี่ยนไป แล้วใยจะทำให้อุดมการณ์ยั่งยืน อยากให้อยู่ก็อยู่ไปก่อนอย่างสนุกและสร้างคุณค่า ไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว บางทีเวลาอาจจะยังอยู่ข้างเราอยู่บ้างก็ได้